Szkoła Podstawowa
Czym jest Kompas Jutra?
„Kompas Jutra” nie jest od 1 września 2026 r. wdrażany jednocześnie we wszystkich klasach 1–8. Nowa podstawa programowa jest wdrażana etapami – od klasy I oraz od klasy IV, a następnie obejmuje kolejne roczniki.
🧭 KOMPas JUTRA – SZKOŁA PODSTAWOWA KLASY I–VIII
Kompas Jutra (Reforma26) to zmiana sposobu organizowania nauczania i uczenia się. Główny kierunek to odejście od koncentrowania się wyłącznie na przekazywaniu dużej ilości wiedzy na rzecz rozwijania umiejętności, kompetencji, samodzielności i sprawczości ucznia oraz praktycznego wykorzystywania wiedzy.
1. Najważniejsze założenia Kompasu Jutra
W całej szkole podstawowej szczególnie ważne stają się:
- sprawczość ucznia – uczeń nie tylko wykonuje polecenia, ale podejmuje decyzje i ma wpływ na sposób swojej pracy;
- samodzielne myślenie i rozwiązywanie problemów;
- praktyczne wykorzystanie wiedzy;
- uczenie się przez doświadczenie i działanie;
- współpraca i komunikacja;
- krytyczne myślenie i analiza informacji;
- kreatywność i poszukiwanie własnych rozwiązań;
- indywidualizacja nauczania;
- ocenianie wspierające proces uczenia się;
- wykorzystywanie STEM, czyli łączenia nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki.
🟢 KLASY I–III – EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA
W klasach I–III Kompas Jutra opiera się przede wszystkim na aktywnym i zintegrowanym uczeniu się dziecka.
Uczeń powinien:
📚 Rozwijać kompetencje językowe
- czytać ze zrozumieniem,
- wypowiadać się,
- słuchać innych,
- tworzyć własne wypowiedzi,
- rozwijać słownictwo,
- korzystać z różnych źródeł informacji.
🔢 Rozwijać myślenie matematyczne
Nie tylko wykonywać działania, ale przede wszystkim:
- rozumieć, dlaczego dane rozwiązanie jest prawidłowe,
- rozwiązywać problemy,
- szukać różnych sposobów rozwiązania,
- wykorzystywać matematykę w codziennych sytuacjach.
🔬 Poznawać świat poprzez doświadczenie
Zamiast wyłącznie uczyć się z podręcznika:
- obserwować,
- eksperymentować,
- badać,
- zadawać pytania,
- wyciągać wnioski.
🤝 Rozwijać kompetencje społeczne
- współpracować,
- rozwiązywać konflikty,
- słuchać innych,
- respektować zasady,
- brać odpowiedzialność za swoje działania.
🎨 Rozwijać kreatywność
- tworzyć,
- projektować,
- eksperymentować,
- przedstawiać własne pomysły,
- szukać różnych rozwiązań.
Poradnik ORE dotyczący edukacji wczesnoszkolnej wskazuje właśnie na nowe spojrzenie na proces nauczania i uczenia się oraz przygotowanie nauczycieli do wdrażania Kompasu Jutra od 1 września 2026 r.
🔵 KLASY IV–VIII
Od klasy IV nauczanie staje się bardziej przedmiotowe, ale idea Kompasu Jutra pozostaje wspólna.
Uczeń ma nie tylko znać informacje, ale przede wszystkim potrafić się nimi posługiwać.
📝 Język polski
Nacisk zostaje położony m.in. na:
- komunikowanie się,
- świadome mówienie i pisanie,
- czytanie i interpretowanie tekstów,
- edukację medialną,
- rozumienie tekstów kultury,
- praktyczne posługiwanie się językiem.
Czyli: mniej nauki samej teorii, więcej używania języka w rzeczywistych sytuacjach.
➗ Matematyka
Uczeń powinien przede wszystkim rozumować, a nie tylko wykonywać schematy.
Ważne są:
- argumentowanie,
- analiza danych,
- modelowanie,
- rozwiązywanie problemów,
- praca z błędem,
- zadania praktyczne,
- myślenie matematyczne,
- zastosowanie matematyki w życiu codziennym.
Nowa podstawa przewiduje także praktyczne zagadnienia ekonomiczno-finansowe, np. budżet, koszty czy analizę opłacalności.
🌍 Przyroda i nauki przyrodnicze
Uczeń powinien:
- obserwować,
- prowadzić doświadczenia,
- formułować pytania,
- analizować wyniki,
- wyciągać wnioski,
- rozumieć zależności zachodzące w przyrodzie.
💻 Informatyka i kompetencje cyfrowe
Istotne jest nie tylko „obsługiwanie komputera”, ale również:
- świadome korzystanie z technologii,
- wyszukiwanie i ocenianie informacji,
- rozwiązywanie problemów,
- tworzenie treści cyfrowych,
- bezpieczeństwo cyfrowe,
- odpowiedzialne korzystanie z technologii.
🏛️ Historia
Historia ma rozwijać nie tylko pamięć faktów, ale:
- analizowanie źródeł,
- interpretowanie wydarzeń,
- dostrzeganie różnych perspektyw,
- krytyczne myślenie,
- rozumienie związków między przeszłością a teraźniejszością,
- poczucie przynależności do wspólnoty lokalnej, regionalnej i narodowej.
W nowej podstawie pojawia się również pojęcie „kodu kulturowego”, czyli podstawowego zasobu dat, pojęć i postaci potrzebnych do rozumienia wspólnego dziedzictwa kulturowego.
⭐ Co to oznacza dla nauczyciela?
W praktyce nauczyciel powinien coraz częściej przechodzić od:
„Ja przekazuję wiedzę – uczeń ją zapamiętuje”
do:
„Ja organizuję sytuację, w której uczeń sam odkrywa, analizuje, doświadcza, współpracuje i wykorzystuje wiedzę”.
Przykład:
❌ Stary sposób:
„Napiszcie definicję fotosyntezy i nauczcie się jej.”✅ Podejście Kompasu Jutra:
„Czego potrzebuje roślina, żeby rosnąć? Zaplanujmy doświadczenie, sprawdźmy nasze hipotezy i spróbujmy wyjaśnić wyniki.”🧭 Kompetencje, które szkoła ma rozwijać
Można więc potraktować Kompas Jutra jako wspólny kierunek pracy całej szkoły:
Obszar Co rozwijamy u ucznia? 🧠 Myślenie analizowanie, wnioskowanie, rozwiązywanie problemów 🗣️ Komunikacja mówienie, pisanie, słuchanie, argumentowanie 🤝 Współpraca praca zespołowa, empatia, odpowiedzialność 🎯 Sprawczość podejmowanie decyzji, samodzielność 🔍 Ciekawość zadawanie pytań, badanie, eksperymentowanie 💡 Kreatywność tworzenie i poszukiwanie własnych rozwiązań 💻 Kompetencje cyfrowe bezpieczne i świadome korzystanie z technologii 🌱 Kompetencje przyrodnicze obserwacja, doświadczenie, rozumienie środowiska 💰 Kompetencje praktyczne wykorzystywanie wiedzy w życiu codziennym ❤️ Kompetencje społeczne i emocjonalne relacje, odpowiedzialność, samoświadomość 📚 Uczenie się planowanie, refleksja, wyciąganie wniosków